Rusia po përdor një tjetër mënyrë për të shtuar numrin e luftëtarëve në frontin e Ukrainës, duke synuar qytetarë bjellorusë përmes ofertave që premtojnë paga të larta, përfitime financiare dhe në disa raste edhe marrjen e shtetësisë ruse.
Gjatë muajve të fundit, reklama për rekrutimin në ushtrinë ruse janë shfaqur në mënyrë të përsëritur në hapësirat online që përdoren nga bjellorusët, përfshirë Telegram, Viber dhe grupet e komuniteteve lokale. Mes njoftimeve të zakonshme për shitje, punësime apo shërbime të ndryshme, shfaqen oferta për ata që janë të gatshëm të nënshkruajnë kontratë me ushtrinë ruse dhe të shkojnë në front.
Sipas hetimeve të publikuara nga DU, TVNET, CityDog dhe Current Time, numri i këtyre njoftimeve është rritur ndjeshëm. Reklamat synojnë veçanërisht persona që ndodhen në vështirësi ekonomike ose kanë probleme të tjera sociale.
Premtime për shuma të mëdha parash
Ofertat përfshijnë pagesa të konsiderueshme, strehim, ushqim, sigurim jete dhe përfitime që lidhen me shërbimin ushtarak. Në disa raste, rekrutuesit premtojnë edhe mundësinë e marrjes së pasaportës ruse.
Një tjetër element i përdorur në këto oferta është premtimi për “zgjidhjen” e problemeve ligjore. Megjithatë, pjesëmarrja e qytetarëve bjellorusë në një konflikt të armatosur jashtë vendit mund të sjellë pasoja ligjore në Bjellorusi, ku aktiviteti mercenar parashikohet si vepër penale dhe mund të dënohet me burgim.
Rekrutuesit, nga ana tjetër, e paraqesin shërbimin si të ligjshëm dhe pretendojnë se bëhet fjalë për shërbim në kuadër të marrëdhënieve ushtarake mes Rusisë dhe Bjellorusisë, e jo për aktivitet mercenar.
Të dhënat e mbledhura nga hulumtimet tregojnë se në shënjestër janë kryesisht burra nga qytete të vogla dhe zona rurale, veçanërisht persona me të ardhura të ulëta, borxhe ose probleme me ligjin.
Për disa prej tyre, premtimi për të ardhura të shpejta mund të jetë faktori kryesor që i shtyn drejt pranimit të ofertës. Por pasi mbërrijnë në Rusi dhe nënshkruajnë kontratën, ata mund të përfundojnë në zonat më të rrezikshme të luftës.
Aktivistë të të drejtave të njeriut kanë ngritur shqetësime se shtetasit e huaj të rekrutuar nga ushtria ruse shpesh përfshihen në njësi sulmuese, ku rreziku i viktimave është i lartë.
Nga një mesazh në rrjetet sociale, drejt frontit
Procesi i rekrutimit nis zakonisht me një reklamë në rrjetet sociale. Personi i interesuar kontakton rekrutuesin, shpesh përmes një numri telefoni bjellorus, dhe merr informacion mbi pagën, përfitimet dhe kushtet e pretenduara të shërbimit.
Më pas organizohen dokumentet dhe udhëtimi drejt Rusisë. Sipas materialeve të publikuara, disa prej të rekrutuarve udhëtojnë përmes qyteteve si Smolensku apo Pskovi. Pas mbërritjes në Rusi, ata nënshkruajnë kontratën dhe integrohen në strukturat e ushtrisë ruse.
Pikërisht në këtë fazë, mundësitë për t’u tërhequr nga marrëveshja bëhen shumë më të kufizuara.
Fushata e rekrutimit ka shkaktuar shqetësim në shoqërinë bjelloruse. Qytetarë kanë raportuar për një numër në rritje të mesazheve dhe reklamave që ofrojnë shërbim në ushtrinë ruse, ndërsa autoritetet bjelloruse nuk kanë ndërmarrë hapa të dukshëm për ta ndaluar këtë praktikë.
Në të njëjtën kohë, lidhjet e ngushta politike, ekonomike dhe ushtarake të Minskut me Moskën e bëjnë më të vështirë një përplasje të hapur të autoriteteve bjelloruse me këtë proces.
Pjesë e strategjisë së Moskës
Rekrutimi i shtetasve bjellorusë paraqitet nga burimet e cituara si pjesë e përpjekjeve më të gjera të Rusisë për të siguruar trupa për luftën në Ukrainë.
Kuadri i Shtetit të Unionit mes Rusisë dhe Bjellorusisë i jep Moskës mundësi të argumentojë se qytetarët e dy vendeve kanë një sërë të drejtash dhe detyrimesh të përbashkëta. Në këtë kontekst, institucionet ruse kanë tentuar ta lidhin edhe shërbimin ushtarak me këtë marrëdhënie të veçantë mes dy shteteve.
Instituti për Studimin e Luftës (ISU) ka paralajmëruar se një interpretim i tillë mund të përdoret për të ushtruar presion mbi qytetarët bjellorusë dhe për të zgjeruar përpjekjet e mobilizimit për luftën në Ukrainë.
